Læknadagar 2026

Að venju lagði Fræðslustofnun lækna undir sig Hörpu í heila viku af janúarmánuði. Mynd forsíðunnar að þessu sinni er úr Kaldalóni, einum af sölum Hörpu.
Hlaðvörp Fletta blaðinu Efnisflokkar

febrúar blaðið

02. tbl. 112. árg. 2026

Ritstjórnargreinar

Oddur Ingimarsson

Ritstjórnargrein. Algengi örorku er að aukast á Íslandi. Oddur Ingimarsson

Ný íslensk rannsókn í þessu tölublaði Læknablaðsins sýnir að hlutfall einstaklinga á örorku- og endur-hæfingarlífeyri hækkaði um 49% frá 2000 til 2024, eða úr 6,3% í 9,4%, meðal fólks á vinnualdri. Þar kemur jafnframt fram að það hefur orðið breyting á tímabilinu á sjúkdómsmynd þeirra sem fara á örorku- eða endurhæfingarlífeyri.

Sigurður Guðmundsson

Ritstjórnargrein. Sérnám í undirgreinum lyflækninga, vogun vinnur, vogun tapar. Sigurður Guðmundsson

Við höfum margt til að bera til að sérnám í undirgreinum geti blómstrað, en hins vegar erum við fá, kannski of fá til að sérnámið geti orðið sjálfbært. Það er okkar stóri Akkilesarhæll. Ef aðeins yrðu 1-2 námslæknar á hverjum tíma í hverri grein myndi það vega upp á móti fleiri námslæknum á stærri stöðum.

Fræðigreinar

Ólafur Ó. Guðmundsson, Guðmundur Helgi Hjaltalín, Haraldur Jóhannsson

Yfirlitsgrein. Þróun sjúkdómsgreininga í læknisvottorðum vegna endurhæfingar og örorku

Hlutfall einstaklinga með örorku- eða endurhæfingarlífeyri á Íslandi hefur aukist verulega frá árinu 2000. Markmið rannsóknarinnar var að greina þróun sjúkdómsgreininga sem leiddu til örorku- eða endurhæfingarlífeyris, með áherslu á þær greiningar sem jukust mest, og meta þróun eftir kyni, aldri og uppruna.

Karl G. Kristinsson

Yfirlitsgrein. Læknar og almenningur saman gegn sýklalyfjaónæmi – lykillinn að árangri

Sýklalyfjaónæmi er orðið ein helsta ógnin við lýðheilsu í heiminum í dag. Þrátt fyrir framfarir í læknisfræði hefur þróun sýklalyfja ekki haldið í við hraða þróun og útbreiðslu fjölónæmra baktería sem eykst stöðugt. Vandinn er stærstur í löndum þar sem sýklalyfjanotkun er mikil og aðgangur að hreinu vatni og hreinlæti takmarkaður. Fjölónæmar og nær al-ónæmar iðrabakteríur, svo sem Escherichia coli og Klebsiella pneumoniae, eru í dag helstu áhyggjuefnin.

Ellen María Gunnarsdóttir, Ásgeir Þór Másson, Páll Helgi Möller

Sjúkratilfelli. Lendarkviðslit – Petit-kviðslit

Lendarkviðslit eru sjaldgæf tegund kviðslita sem flest eru staðsett í efri og neðri lendarþríhyrningum. Neðra lendarkviðslit er einnig nefnt Petit-kviðslit. Hér verður farið yfir tilfelli konu sem greindist með Petit-kviðslit og var meðhöndluð á kviðarholsskurðdeild Landspítala.

janúarblaðið

Umræða og fréttir

Olga Björt Þórðardóttir

Lýðgrunduð skimun gegn krabbameini að hefjast

Þrjú þúsund Íslendingar fæddir árið 1956 fengu í síðasta mánuði boð á Heilsuveru um þátttöku í öðrum prófunarfasa í skimun fyrir ristil- og endaþarmskrabbameini hér á landi. Sunna Guðlaugsdóttir og Helgi Birgisson ræddu við Læknablaðið.

Dóra Lúðvíksdóttir, Gunnar Guðmundsson

Klínísk skoðun og aðferðafræði. Hvenær gerum við öndunarmælingar?

Öndunarmælingar eru mikilvægar við greiningu og eftirlit á lungnasjúkdómum. Einfaldasta og jafnframt algengasta öndunarmælingin er fráblástursmæling (spirometry). Enski skurðlæknirinn John Hutchinson (1811-1861) er talinn upphafsmaður nútíma öndunarmælinga og taldi hann að öndunarmælingar gætu spáð fyrir um lífslíkur manna.

Helga Ágústa Sigurjónsdóttir

Heimilislæknar vöktu athygli á vottorðafargani lækna

Vel er þekkt að löng bið er eftir tíma hjá heimilislæknum á flestum heilsugæslustöðvum og mikilvægt að finna lausnir til að minnka vinnu lækna við annað en að sinna sínum skjóstæðingum á sem bestan og faglegastan hátt. Á Læknadögum stóðu heimilislæknar fyrir skemmtilegri uppákomu til að vekja athygli á málefninu.

Helga Ágústa Sigurjónsdóttir

Besta vísindagreinin og besta sjúkratilfellið 2025

Við hátíðlega lokaathöfn á lokadegi Læknadaga 23. janúar 2026 voru veittar viðurkenningar fyrir bestu vísindagreinina og besta sjúkratilfellið birt í Læknablaðinu árið 2025, 111. árgangi blaðsins. Þetta var gert fyrst á 110 ára afmælismálþingi blaðsins sem haldið var á Læknadögum 2025, svo þetta var í annað sinn sem það er gert og verður haldið áfram.

Helga Ágústa Sigurjónsdóttir

Vísindastarfsemi á Íslandi. Yfirlit yfir doktorsritgerðir við Læknadeild HÍ 2024-5

Á málþingi læknadeildar Háskóla Íslands sem Sædís Sævarsdóttir forseti læknadeildar stýrði, hélt hópur lækna sem vörðu doktorsritgerðir sínar við skólann á árunum 2024-2025 erindi um rannsóknarverkefni sín. Hópurinn var fjölbreyttur með efni frá ýmsum fögum læknisfræðinnar.

Teitur Ari Theodórsson

Úr penna stjórnar LÍ. Af styttingu vinnuvikunnar og áhrifum á sérnám lækna. Teitur Ari Theodórsson

Með innleiðingu styttingar vinnuvikunnar urðu miklar breytingar á vinnutilhögun lækna. Læknar voru áður dagvinnumenn með 40 tíma vinnuviku og unnu svo vaktir til viðbótar. Nú er vinnuskipulag lækna orðið líkara öðrum stéttum sem vinna utan dagvinnumarka.

Olga Björt Þórðardóttir

„Eldri sjúklingar koma sjaldnast með eitt einangrað vandamál“

Antony Johansen prófessor er víða viðurkenndur sem einn af lykiláhrifavöldum í umbreytingu meðferðar við mjaðmarbrotum í Bretlandi, þar sem samhæfð, þverfagleg meðferðarlíkön hafa helmingað dánartíðni og verulega bætt horfur eldri sjúklinga. Læknablaðið ræddi við hann.

Kristborg Bóel Steindórsdóttir

„Okkar hugmyndafræði hefur ekki rúmast innan kerfisins“

Grænahlíð er sérhæft fjölskyldumiðað geðheilbrigðisúrræði fyrir börn og ungmenni á aldrinum 0-25 ára og fjölskyldur þeirra. Lögð er áhersla á snemmtæka íhlutun og byggir meðferðin á nýjustu rannsóknum á áhrifum áfalla á taugaþroska, líðan og hegðun barna. Anna María Jónsdóttir, geðlæknir og stofnandi Grænuhlíðar, segir mikilvægt að heilbrigðiskerfið fari að horfa í sömu átt varðandi geðheilbrigðisvanda barna.

Olga Björt Þórðardóttir

Frá vísindaþekkingu til innleiðingar: framtíð meðferðar heilablóðfalla í Evrópu

Urs Fischer prófessor flutti erindi á Læknadögum í Hörpu um víðtækari skuldbindingu við að yfirfæra áratuga rannsóknir á heilablóðfalli yfir í daglega klíníska starfsemi, allt frá stórum

háskólasjúkrahúsum til afskekktra svæða. Læknablaðið hitti Urs.

Dögg Pálsdóttir | framkvæmdastjóri LÍ

Lögfræði 58. pistill. Ekki gera ekki neitt. Dögg Pálsdóttir

Á nýliðnum Læknadögum 2026 var málþing félagsins haldið í samvinnu við embætti landlæknis og þar fjallað um eftirlitshlutverk embættisins undir yfirskriftinni: Kvartanir, atvik og eftirlit með störfum lækna: Hvað gerir landlæknir?

Halldóra Ólafsdóttir

Öldungadeildin. Hugleiðingar við starfslok. Halldóra Ólafsdóttir

Timinn er skrýtinn skepna. Þegar ég lít til baka yfir 45 ár í geðlækningum er eins og þetta tímabil hafi liðið eins og örskot. Það reyndist mér erfiðara en ég hafði haldið að hætta störfum þótt á árunum þar á undan hafi verið notalegt að geta unnið minna eftir því sem ellitengdir heilsubrestir fóru að herja á. Þegar ég að lokum kvaddi síðasta sjúklinginn sat eftir tómarúm, sorg og söknuður.

Doktorsvörn við Karolinska Institutet í Stokkhólmi. Dagur Ingi Jónsson

Föstudaginn 12. desember 2025 varði Dagur Ingi Jónsson doktorsritgerð sína við Karolinska Institutet. Ritgerðin bar nafnið: Sjóntauga- og mænubólgu heilkenni og tengd heilkenni: faraldsfræði, myndgreiningar lífkenni og raflífeðlisfræði (Neuromyelitis Optica Spectrum Disorder, and Related Disorders: Epidemiology, Imaging Biomarkers, and Electrophysiology).

Þorbjörg Karlsdóttir

Bókin mín. Gluggi yfir í annan heim. Þorbjörg Karlsdóttir

Ég hef alltaf verið bókaormur. Þegar ég var barn fór mamma með mig á bókasafnið, þar sem ég man eftir að hafa eytt löngum stundum í barnadeildinni, að fá lánaðar hinar og þessar bækur og prófa mig áfram. Ég gleypti í mig Enid Blyton, Þorgrím Þráinsson og allt þar á milli.

Björn Vilhelm Ólafsson

Dagur í lífi. Ríkasti kandídatinn. Björn Vilhelm Ólafsson

08:00 Náði ljósunum vel svo stimpilgjaldið verður rétt og morgunfundurinn á lyflækningasviði í Fossvogi, hressandi. Farið yfir sjaldgæf og áhugaverð tilfelli, greiningin að þessu sinni nýlega nýnefndur sjúkdómur.

Ólöf Birna Margrétardóttir

Liprir pennar. Sofandi að feigðarósi? Ólöf Birna Margrétardóttir

Nú eru komin 11 ár síðan við fluttum til Gautaborgar til að fara í sérnám. Við byrjuðum bæði ferilinn á Sahlgrenska, eiginmaðurinn á lyflækningasviði og ég á skurðsviði. Þegar ég lít til baka skil ég ekki hvernig við fórum að þessu. Nýtt land, nýtt tungumál, nýr vinnustaður, þrjú börn á leikskólaaldri. Þetta var erfitt en íslenska seiglan kom okkur langt.

Þetta vefsvæði byggir á Eplica