04. tbl. 112. árg. 2026
Umræða og fréttir
Sérgreinin mín. Nýrnalækningar. Sköpun er oft ferð án fyrirheits. Margrét Birna Andrésdóttir
Það lá ekki beint við að ég færi í læknisfræði eftir MR. Ég ætlaði að fara til Frakklands og læra frönsku og bókmenntir. Mér fannst það eiga best við mig á þeim tíma. En einhverjar efasemdir læddust að mér, kannski ekki nógu praktískt? Svo fór að ég innritaði mig í læknadeildina, sem bauð uppá langt nám og marga möguleika að námi loknu.
Það munaði ekki miklu að ég hefði hætt í lok 1. árs, ég var líklega enn á því að ég ætti frekar að vera í húmanísku fagi. Þá fékk Anna Þórisdóttir bekkjarsystir mín þá hugmynd að við læsum saman, sem við gerðum upp frá því, þuldum upphátt upp úr bókum fyrir hvor aðra. Svo nýttum við tímann líka til að stunda menningu og listir. Þessi blanda örvaði áhugann og gerði þennan tíma að skemmtilegri minningu. Annað sem gerði þessi ár eftirminnileg var ársdvöl okkar á spítala í Barcelona eftir 4. árið. Hrifningin af Spáni og spænskri menningu var slík að við settum saman útvarpsþátt sem var sendur út vorið 1983.
Eftir kandídatsár valdi ég að fara í sérnám til Hollands. Þar höfðu nokkrir íslenskir kollegar rutt brautina skömmu áður og mér fannst spennandi að kynnast læknislistinni í þessu flata og blauta landi. Á þeim tíma var mjög rík hefð fyrir almennum lyflækningum í Hollandi og þannig byrjaði ég á sjúkrahúsi í Rotterdam í lok níunda áratugar síðustu aldar. Sjúkrahúsið gerði þá kröfu að ég talaði hollensku í vinnunni og fór ég því á tveggja vikna hraðnámskeið áður en ég byrjaði. Ég viðurkenni að þetta var heilmikið mál en ég talaði frá byrjun bara hollensku, hvernig svo sem hún hljómaði. Námið var vel uppbyggt, með námskeiðum og prófum ásamt óhemjumikilli vinnu. Lyflæknisprógrammið var sex ár, en ég vissi að ég þyrfti að taka einhverja undirgrein til að teljast gjaldgeng á Íslandi í þá daga. Án mikillar umhugsunar sótti ég um pláss í nýrnalækningum. Ég held að áhugi minn á flóknum fjölkerfasjúkdómum og eðlislæg forvitni hafi teymt mig þangað. Ég hafði heyrt vel látið af nýrnadeildinni á háskólasjúkrahúsinu í Nijmegen. Þar fékk ég inni og átti eftir að dvelja í rúm sex ár. Deildin var stærsta ígræðsludeild landsins á þeim tíma og vísindarannsóknir aðallega í tengslum við nýrnaígræðslur og gauklasjúkdóma. Ég kynntist þarna mörgu frábæru fólki og það var engu logið um góðan vinnuanda. Á þessum tíma fékk ég góða reynslu af rannsóknum og líffæraígræðslum sérstaklega og lauk doktorsprófi á því sviði. Það var frábær andi meðal vísindamanna og lækna í Hollandi sem ég kynntist í tengslum við nýrnalækningar og -ígræðslur og margir þeirra voru heimsþekktir í þessum geira. Það sem mér fannst einkenna þá voru lítillæti og einlægur áhugi á að koma fræðunum til skila á einfaldan hátt. Einn þeirra var Frans Claas, fyrrverandi yfirmaður vefjaflokkunardeildar í Leiden. Hann varð góður vinur minn og hefur haldið nokkra fyrirlestra hér á landi. Annar var herbergisfélagi minn á nýrnadeildinni, Jack Wetzels. Jack var sérfræðingur í gauklasjúkdómum og mjög virkur í rannsóknarvinnu, en hann hafði jafnframt óbilandi áhuga á sjúklingum, var klínískt afar vel að sér og klókur læknir. Vegna þessara eiginleika leituðu aðrir nýrnalæknar landsins gjarna til hans um ráð. Hann þreyttist aldrei á þessu ráðgjafahlutverki.
Ég átti eftir að dvelja í tæp 11 ár í Hollandi áður en ég flutti heim, rétt um síðustu aldamót. Á þeim tíma var ekki þörf fyrir nýrnalækna á Landspítala og ég fékk vinnu í Hjartavernd sem verkefnisstjóri Afkomendarannsóknar. Þar naut ég leiðsagnar frábærra vísindamanna eins og Gunnars Sigurðssonar, Thors Aspelund og fleiri. Þetta reyndist gott veganesti fyrir framtíðina. Síðan átti ég eftir að starfa við nýrnalækningar eins og til hafði staðið og ánægjulegast var að taka þátt í að koma á laggirnar nýraígræðsluprógrammi á LSH fyrir rúmum 20 árum síðan. Þar kom sú þekking sem ég hafði aflað mér ytra loks að góðu gagni
Leiðin til nýrnalækninga var hlykkjótt og stundum óvíst hvernig og hvaða leiðir voru valdar. Líklega var oft um tilviljun að ræða, forvitni, nýnæmi og áhuga. Ef ég á að tilnefna einhvern fararstjóra annan en sjálfa mig, er það líklega Anna, sem kom í veg fyrir að ég hætti við þegar ferðalagið var rétt að byrja.
