Umræða og fréttir

Þegar ég var 16 ára á fyrsta ári í MR og unglingaveik þá gafst mamma upp á mér og sendi mig til pabba í einu af endalausu kennaraverkföllum 9. áratugarins. Pabbi, Sveinn Kjartansson, var nýburalæknir í Uppsala og til að hafa ofanaf unglingnum þá dressaði hann mig upp í slopp og leyfði mér að koma með sér í vinnuna. Nýburagjörgæsla er sérstakur heimur þangað sem enginn fær að fara og unglingurinn hegðaði sér til fyrirmyndar, horfði stórum augum á pípin, tækin, tólin og litlu manneskjurnar í hitakössunum og ákvað að verða læknir. Ekki samt barnalæknir.

Ég var ekki alveg frísk af unglingaveikinni í preklínik og mér fannst mæting ekki endilega gilda um mig. Læknasloppurinn slökkti á mótþróanum eins og forðum og allt verklegt nám tók ég af alvöru. Ég fór líka að leysa snemma af sem héraðslæknir eftir fjórða ár um allar koppagrundir Íslands án þess að kunna neitt eða vita neitt. Pabbi var á þessum tíma nýburalæknir í hjáverkum en aðallega símakonsúlt fyrir landsbyggðarlækni. Ég lærði eitt og annað í læknadeildinni en að vera læknir lærði ég á Patreksfirði.

Ég hafði áhuga á flestu í klíníska náminu og var með alls konar hugmyndir um hvað mig langaði til að verða. Á fimmta ári var síðasti kúrsinn barnakúrsinn og eftir fyrsta daginn þá vissi ég hvað ég vildi. Ég var komin á minn stað. Ég var komin heim.  Ásgeir Haraldsson prófessor í barnalækningum var með mér fyrstu vikuna mína og að henni lokinni spurði hann mig hvernig mér litist á. Ég sagði satt og rétt frá að hér vildi ég vera og hann sagði að ég væri ráðin á staðnum eftir kandídatsárið.

1. júní 2000 hóf ég störf á Barnaspítala Hringsins.  Ég var svo heppin að kynnast frumkvöðlum barnalækninga á Íslandi sem kenndu mér að snúa eins árs bollubörnum á hvolf til að taka blóðprufu úr jugularis þegar ekki væri hægt að finna æðar. Þeir kenndu mér líka að það er ekki hægt að vera góður barnalæknir án þess að þykja innilega vænt um sjúklingana sína. Þú ert barnalæknir, þú vinnur ekki sem barnalæknir, sagði Þröstur Laxdal við mig. Ég kynntist frábærum hópi ungra barnalækna sem komu með þekkingu hvaðanæva að og voru viljugir að deila henni með sér.

Barnaspítali Hringsins var (og er) frábær vinnustaður og hefur yfirburði í því að kenna ungum læknum fyrstu skrefin í barnalækningum.

Ég hafði áhuga á öllu á deildarlæknaárunum. Vökudeildin var einn af mörgum frábærum póstum með frábærum læknum. Á Vökudeildinni lærði ég að taka þátt í gleði nýbakaðra foreldra og sorginni þegar á bjátar. Ég lærði að intubera, setja nálar, stilla öndunarvél og setja naflalínur. Ég upplifði endurlífgun þar sem barn dó og þar sem barn var heimt úr helju. Án meðvitundar dróst ég að Vökudeildinni. Félagar mínir frá deildarlæknaárunum geta vitnað um hvað það hentaði einhvern veginn alltaf best að ég væri á Vökudeildinni jafnt á vöktum sem í dagvinnu.

2004 var svo komið að sérnámi í Svíþjóð. Ég fór til Malmö og tók almenna sérnámið þar. Malmö er frábær borg og sérnámið frábært. Ég var alls ekki ákveðin í hvaða undirsérgrein ég ætlaði í en þegar ég fór á rotation á neo þá kom í ljós að allar næturvaktirnar á Vökudeildinni skiluðu sér í óvenju hæfum ST-lækni á neo og svoleiðis óx ekki á trjánum. Það vildi líka svo til að neodeildin í Malmö var í algjöru uppnámi; það sárvantaði nýburalækna. Til að leysa vandann var ákveðið að setja íslenska ST-lækninn á neo-bakvaktir og það er enginn annar en Íslendingur sem myndi láta sér detta í hug að samþykkja svoleiðis vitleysu. Eftir 3 ½ árs sérnám í barnalækningum var ég því komin á neo-bakvaktalínu á stóru sjúkrahúsi með 6000 fæðingum og eftir það var ekki aftur snúið. Sérgreinin mín var búin að velja mig.

Ég var svo einstaklega heppin að besta vinkona mín og kollegi, Kristbjörg Sveinsdóttir, kom ári síðar til Malmö. Hún hafði fengið sömu frábæru kennsluna og ég á Vökudeildinni og var því von bráðar líka komin á neobakvaktir. Við stóðum því tvær saman gegnum súrt og sætt á neo í Malmö og höfum gert alla vegi síðan, hvort sem er í starfi, í rannsóknum eða í kampavíninu.

2006 fór ég á nýburadeildina í Lundi til að sérhæfa mig sem nýburalæknir. Upptökusvæði Lundar hvað varðar veikustu nýburana nær yfir Suður-Svíþjóð en þar fyrir utan er Lundur einnig miðstöð barnahjartalækninga í Svíþjóð ásamt Gautaborg og miðstöð barnaskurðlækninga í Svíþjóð ásamt Stokkhólmi.

Þarna hófst skemmtilegasta tímabilið í sérnáminu mínu. Nýburadeildin í Lundi er frábær þar sem lögð er áhersla á bestu mögulegu meðferð fyrir sjúklingana, samstarf milli stétta og sérgreina og góðan starfsanda. Þar var valinn maður í hverju rúmi og á örskotsstundu lærði ég að vera nýburalæknir. Ég lærði á tæki og tól og hina flóknu og viðkvæmu lífeðlisfræði nýbura en einnig að horfa heildrænt á sjúklinginn minn og fjölskylduna. Ég lærði líka siðfræði nýburalækninga en Lundur hefur verið þar mjög framarlega sem hefur reynst mér einstaklega vel í starfi.

Helsta fyrirmyndin mín í Lundi var David Ley. Hann var nýburalæknir og ungur, upprennandi vísindamaður og áður en ég vissi af var ég komin í doktorsnám. Þegar ég hóf doktorsnámið þá hafði ég verið nýburalæknir í um tvö ár og komin með færni og sjálfstraust sem slíkur. Doktorsnámið opnaði nýja faglega vídd. Í stað þess að byggja ofaná þekkingu þá opnaðist nýr heimur með nýrri innsýn í starfið mitt. Doktorsnám er ekki það sama og doktorsnám og ég mæli eindregið með því fyrir lækna sem hafa fyrst og fremst áhuga á sjúklingum að öðlast fyrst færni sem læknir og svo fara að rannsaka. Hættan við doktorsnám samhliða klínísku sérnámi er að maður verður góður í hvorugu.

2014 varði ég doktorsritgerðina mína um heilablæðingar hjá fyrirburum og það var einn skemmtilegasti dagur lífs míns. Á 10 cm hælum stóð ég fyrir mínu hvað varðar rannsóknirnar mínar en einnig hver ég er sem nýburalæknir og hélt partí sem fer í skánsku sögubækurnar.

2015 hóf ég störf á Vökudeild Barnaspítala Hringsins. Það var gott að koma heim eftir 11 ár í Svíþjóð og Vökudeildin tók mér með opnum örmum. Pabbi minn, Sveinn Kjartansson, var enn starfandi og enn fremstur meðal jafningja og jafn mikil fyrirmynd og þegar ég var 16 ára.

Frá því að ég kom til Íslands hefur mikil endurnýjun átt sér stað hjá læknum Vökudeildarinnar og ég þori að fullyrða að fáar nýburagjörgæslur geti státað af viðlíka einvalaliði.

Ég er svo heppin að hlakka til að fara í vinnuna. Ég er alltaf í náttfötum í vinnunni, þarf aldrei að tala við sjúklingana mína, pappírsvinna er í lágmarki og síðast en ekki síst þá er aldrei vond lykt af sjúklingunum mínum. Ég veit aldrei hvað dagurinn ber í skauti sér, hvort ég sit í sófanum að horfa á Ólympíuleikana eða hvort ég hristist um í pínulítilli skrúfurellu að reyna að lenda í Neskaupstað að sækja fárveikan nýbura.

Ég er nýburalæknir, nýburalækningar eru ekki bara vinnan mín. Mér þykir vænt um hvern einasta sjúkling og fjölskyldur þeirra. Þegar ég horfi í augun á sjúklingunum mínum sé ég blik augna minna eigin barna.

Sérgreinin mín valdi mig en ég hefði alltaf valið sérgreinina mína.  

Snjólaug og Júlíus Kristjánsson með litlum skjólstæðingi á vökudeild. Mynd Anna Ír og Erla Hlíf hjúkrunarfræðingar á Vökudeild. Birt með leyfi Destiny, móður barnsins.