Umræða og fréttir

Heilbrigðisráðuneytið mun á næstu misserum taka aukinn þátt í stefnumótun og fjármögnun sérnáms lækna á Íslandi. Þetta kom fram í ræðu Ölmu Möller heilbrigðisráðherra á móttöku LÍ fyrir nýútskrifaða lækna 11. júní sl. Bætt verður við mönnun ráðuneytisins fyrir það verkefni og ráðuneytið hefur þegar tryggt aukið fjármagn vegna utanumhalds og skipulags sérnáms. Anna Björg Jónsdóttir, formaður mats- og hæfisnefndar um sérnám lækna, sem skipað er af heilbrigðisráðherra, segir þetta mikið gleðiefni og að málið marki stórt skref í átt að skýrari ábyrgð, betra skipulagi og markvissari uppbyggingu sérnáms á landsvísu. Læknablaðið hitti Önnu Björgu.

Sérnám lækna á Íslandi hefur á undanförnum áratugum byggst að verulegu leyti upp með frumkvæði sérfræðingafélaga, einstakra lækna og annarra sem hafa haft brennandi áhuga á að efla menntun lækna hér á landi. Heilbrigðisstofnanir hafa líka komið að sérnáminu af mikilli framsýni. Anna Björg segir þá vinnu hafa verið ómetanlega og að margt í núverandi kerfi gangi vel. Sérnámsstaðir hafi víða staðið sig vel, fengið mat og endurgjöf og byggt upp reynslu sem mikilvægt sé að halda í. Nú sé hins vegar komið að næsta áfanga. Að hennar sögn er mikill vilji og jákvæðni innan heilbrigðisráðuneytisins gagnvart því að skapa formlegri ramma utan um sérnámið.

Markmiðið sé að skýra betur hver beri ábyrgð á því hvaða sérnám eigi að bjóða upp á á Íslandi, hversu margar stöður eigi að vera í hverri sérgrein og hvernig það eigi að tengjast þörfum samfélagsins til framtíðar. Hugmyndin er að ytra stjórnlag sérnámsins verði á landsvísu og undir hatti ráðuneytisins. Nákvæm útfærsla liggur þó ekki fyrir. Ekki hefur verið ákveðið hvernig teymi ráðuneytisins verður mannað, öll verkefni þess eða hvernig tímalína innleiðingar verður. Anna Björg leggur áherslu á að ferlið sé enn í mótun, en að ákvörðunin um að færa málið í skýrari farveg sé mikilvæg og jákvæð.

Eitt lykilatriðið er að sérnámið verði ekki eingöngu hugsað út frá einni stofnun heldur landinu öllu. Því þurfi að greina hvaða sérfræðilækna Ísland þurfi, hvað hægt sé að kenna hér með góðum hætti og hvaða hluta sérnáms verði áfram eðlilegt að sækja erlendis. Ísland geti vegna smæðar sinnar ekki boðið upp á fullt sérnám í öllum greinum. Í mörgum tilfellum verði áfram mikilvægt að læknar fari utan til að sækja sérhæfða reynslu, en það sem hægt sé að gera hér eigi að vera skipulagt, faglegt og sambærilegt við það sem best gerist.

Númerakerfi og þarfagreining á landsvísu

Til standi að móta svokallað númerakerfi þar sem ákveðið verður hversu margar sérnámsstöður verði í boði í hverri grein. Slíkt kerfi eigi að byggja á þarfagreiningu fyrir þjóðina, ekki eingöngu á áhuga einstakra staða eða tímabundinni mönnunarstöðu. Þar þurfi meðal annars að horfa til þarfar á læknum til framtíðar, þróunar heilbrigðisþjónustunnar, fjölda læknanema og þess hve margir læknar þurfi að sérhæfast í hverri sérgrein. Anna Björg segir slíka áætlanagerð ekki fela í sér fullkomna framtíðarspá, en hún sé nauðsynleg eigi að síður. Heilbrigðiskerfið þurfi bæði að bregðast við skorti og forðast offramboð í tilteknum sérgreinum. Markmiðið sé að mennta þá sérfræðinga sem samfélagið þurfi á að halda og nýta opinbert fjármagn á ábyrgan hátt.

Fjármögnun sé einnig hluti af myndinni. Að sögn Önnu Bjargar er ráðuneytið búið að tryggja fjármagn til verkefnisins og hugsunin sé ekki að taka það úr daglegum rekstri stofnana, heldur verði sérstakur stuðningur við skipulag sérnámsins. Þetta kom fram í ræðu Ölmu Möller heilbrigðisráðherra á móttöku LÍ fyrir nýútskrifaða lækna 11. júní sl. Ýmis framkvæmdaratriði séu þó óútkljáð, þar á meðal kennslutími, kostnaður við námskeið, hlutverk kennara og samningar við nágrannalönd. Mats- og hæfisnefndin muni væntanlega ekki starfa óbreytt í framtíðarfyrirkomulagi. Áfram þurfi að vera skýr umgjörð um mat, hæfi, gæði og viðurkenningu námsstaða. Anna Björg segir breytingarnar ekki snúast um að hætta því sem þegar hefur verið byggt upp, heldur að taka næsta skref og halda áfram að byggja ofan á. Grasrótarstarfið hafi komið sérnáminu á þann stað sem það er nú á. Næstu skref séu í höndum heilbrigðisráðuneytisins.