Listamaður mánaðarins

Allt frá árinu 1990 hefur Ólafur Elíasson notað ljós í verkum sínum á einn eða annan hátt. Skemmst er að minnast tveggja sýninga, Your Activity Horizon í Lisasafni Reykjavíkur þar sem lárétt ljóslína umlukti stóran sal og breytti litum, og The Weather Project, eða "sólin" í Tate Modern. Ekki má gleyma eldri sýningum í i8 gallerí þar sem hann varpaði annars vegar blikkljósi á vatnsiðu svo hún virtist frosin í augnablikinu og notaði hins vegar forritaða kastara til að varpa upplýstum formum á vegg sem umbreyttu salarkynnum gallerísins. Þetta eru dæmi um verk sem byggja á tækni og rafljósum en það má nefna að Ólafur hefur líka gert einföld verk með samspili sólarljóss og rýmis, til dæmis með því einu að gera gat í loft sýningarsalarins og upp í himininn. Önnur verk vísa jafnframt til þess að auk náttúrulögmálanna eru honum hugleikin náttúran sjálf en síðast en ekki síst manneskjan og skynjun hennar á umhverfi sínu. ?Ljósmyndin á forsíðu Læknablaðsins er af verki sem nú er til sýnis í Safni á Laugavegi, myndin er falleg en verkið er þess eðlis að betra væri að gera sér ferð og upplifa virkni þess. Hvað gerist þegar gengið er inn í herbergið með Limbo Lamp for Pétur (2005)? Samspil ljóskastara og glerdisks sem snýst veldur því að ljós og litir eru á iði um rýmið. Glerið er þannig úr garði gert að það endurvarpar rauðum lit en um leið kemur fram andstæða hans, grænn. Hér er á ferð leikur með eiginleika ljóss og lita og hvernig mannsaugað nemur þennan leik. Maður hrífst en áttar sig um leið á því að ljósið fellur ekki aðeins á veggina heldur á mann sjálfan og aðra gesti. Þetta er nokkuð sem maður kannast við frá tónleikum þegar spottinn á sviðinu fer á flakk um salinn og á áhorfendur. Maður verður sér meðvitaður og er ekki lengur hlutlaus, upplifir sig sem þátttakanda og áhorfanda um leið. Þetta er lykilatriði í list Ólafs; að virkja áhorfandann til þátttöku svo hann verði hluti af verkinu eða í sumum tilvikum að áhorfandinn verði einn eftir með rýminu án milligöngu listaverks. Ólafur heldur áfram rannsóknum sínum á ljósi og verður næsti vettvangur hans hér á landi tónlistarhúsið við Reykjavíkurhöfn en þar vinnur hann með veggi byggingarinnar.

Markús Þór Andrésson

Ljósm. Einar Falur Ingólfsson