Listamaður mánaðarins

Stundum er erfitt að gera sér grein fyrir því hvert listamenn eru að fara með verkum sínum - ekki síst ef þau eru án titils. Sjaldnast eru þeir þó viljandi að gera okkur áhorfendum erfitt fyrir, þvert á móti bjóða þeir af örlæti upp á að allir geti lagt sinn skilning í verkin út frá eigin forsendum. Sumir kjósa þó að gefa manni lykla í veganesti.

Gabríela Friðriksdóttir (1971) hefur komið víða við á stuttum ferli, vinnur í ýmsa miðla, skúlptúr, teikningu, myndband, ljósmyndun, tónlist og málverk. Hún fer ekki leynt með hugmyndafræði sína og í viðtölum má sjá að hún leitast við að endurmeta kerfi eða gildi eins og hamingju, fegurð og gleði. Í sýningum, verkum og titlum þeirra vísar hún markvisst í mannkynssögu, goðafræði og bókmenntir. Það er þó ekki endilega til að auðvelda manni skilning (enda varla hægt að tala um að maður skilji list) heldur opnar leið til að upplifa verkin og þar með eitthvað innra með manni sjálfum.

Í málverkinu Hamartia (2004) þekur svartur litur mestan hluta yfirborðsins en af upphleyptum flötum má sjá að hann hylur ýmis form. Í glefsu fyrir miðri mynd skín svo litur og teikning í gegn sem gefur manni kost á að ímynda sér það sem liggur undir. Þar mótar fyrir brotnum beinum og loðinni lífveru. Titillinn vísar í gríska harmleiki og karaktereinkenni sem verður aðalsöguhetju þeirra oft að falli, t.d. dramb. Verkið var á sýningunni Kaþarsis þar sem svart lakk lék stórt hlutverk og huldi stundum heilu verkin. Gabríela skírskotar þannig í hina læknisfræðilegu goðsögu um svartagallið sem líkaminn framleiðir og orsakar melankólíu eða þunglyndi. Líkt og um mörg verk hennar ber málverkið keim af hugmyndum liðins tíma en framsetningarmátinn er mjög ferskur.

Gabríela leggur hugleiðingar sínar fyrir áhorfendur í margræðum verkum án þess að þröngva þeim upp á þá sem óskeikulli lífsspeki. Þótt undirtónninn sé alvarlegur er ekki um eintómt svartagallsraus að ræða, verkin eru oft ákaflega lifandi, fyndin og meir að segja litrík. Hún leiðir mann inn á ákveðnar brautir með sterku myndmáli og titlum en það er á engan hátt takmarkandi því áhorfandanum opnast heillandi heimur mannlegrar tilvistar og tilfinninga.

Markús Þór Andrésson